Wróć do aktualności
Historia11 listopada 2026

Diabelski Most w Czernej. Pustelniczy akwedukt karmelitów i legenda o skarbie

Diabelski Most w Czernej. Pustelniczy akwedukt karmelitów i legenda o skarbie

Podobno raz w roku, gdy w okolicy wszyscy już śpią, na starym moście pod Czerną zbierają się diabły i złe duchy. Obrady prowadzi sam Lucyfer, Belzebub mu pomaga, a czarownice przysłuchują się z boku. Tak przynajmniej głosi miejscowa legenda – i trzeba przyznać, że trudno o bardziej malownicze miejsce na piekielny sejmik niż kamienne arkady przerzucone nad leśnym jarem.

Sęk w tym, że most, który dziś nazywamy Diabelskim, zbudowali ludzie wyjątkowo dalecy od diabelskich spraw: karmelici bosi, mieszkający w pustelniczym klasztorze w Czernej.

Pustelnicy w Dolinie Eliasza

Klasztor ufundowała w XVII wieku Agnieszka z Tęczyńskich Firlejowa, wojewodzina krakowska. Kamień węgielny poświęcono w 1629 roku, a w 1633 roku zakonnicy rozpoczęli tu życie eremickie. Wezwanie klasztoru – św. Eliasza – dało nazwę całej dolinie i płynącemu nią potokowi Eliaszówce.

Wokół klasztoru powstały eremitarze, czyli małe domki pustelnicze. Zakonnicy spędzali w nich w samotności i milczeniu Adwent i Wielki Post, sami przygotowywali sobie posiłki, a z klasztorem łączyły ich dzwonki. Do dziś zachowała się odnowiona pustelnia św. Agnieszki i ruiny kilku innych. Pustelnicy korzystali też z naturalnych schronień w skałach doliny – stąd nazwy takie jak Grota Świętego Onufrego czy Grota Świętego Hilariona.

Most jak rzymski akwedukt

Klasztor stał na wzgórzu oddzielonym głębokim jarem od drogi do Siedlca, gdzie zakonnicy mieli swój folwark. Żeby nie obchodzić wąwozu, w latach 1671–1691 zbudowali kamienny most. Wyszła z tego budowla, jakiej w okolicy nikt się nie spodziewa: około 120 metrów długości, 9,5 metra szerokości i 18 metrów wysokości w najwyższym miejscu.

Most oparto na jedenastu arkadach, wspartych na kamiennych filarach grubych na dwa metry. Miał kamienne balustrady, a jego wylot od strony klasztoru zdobiły figury proroków Eliasza i Elizeusza. Nic dziwnego, że od dawna porównuje się go do rzymskich akweduktów. Ma też kilka innych, łagodniejszych nazw: Most Pustelniczy, Anielski albo Eremicki.

Budowla z czasem zaczęła niszczeć. W 1889 roku, po osunięciu się części środkowego łuku, most wyłączono z użytku. Od 1970 roku jest wpisany do rejestru zabytków, a dziś ogląda się go jako malowniczą ruinę – i lepiej podziwiać ją z dołu niż próbować wspinaczki po arkadach.

Legendy, czyli skąd ten diabeł

Ruina w lesie musiała rozbudzać wyobraźnię. Oprócz opowieści o dorocznym zjeździe diabłów krąży też legenda o ogromnym skarbie ze złota, srebra i diamentów, ukrytym pod mostem i pilnowanym przez czarta. Inna przestroga mówi o duchu, który czyha na moście na największych grzeszników i topi ich w Czarnym Stawie w nieodległym Tenczynku. Skarbu nikt dotąd nie znalazł – może dlatego, że lepiej strzeżonego sejfu niż legenda trudno wymyślić.

Dolina Eliaszówki – spacer dla każdego

Most leży w Czernej, w gminie Krzeszowice (powiat krakowski), na skraju Doliny Eliaszówki. Dolina jest od 1989 roku rezerwatem leśnym o powierzchni około 110 ha i należy do Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie. Strome zbocza z szarego wapienia z okresu karbonu porasta las, a w skałach kryją się jaskinie i groty.

  • Szlak pieszy: przez dolinę biegnie żółty Szlak Dolinek Jurajskich z Krzeszowic do Pieskowej Skały.
  • Rowerem: przez Czerną i dolinę prowadzi czerwony Jurajski Rowerowy Szlak Orlich Gniazd (z Krzeszowic do Paczółtowic), a obok mostu przebiega niebieska pętla rowerowa z Krzeszowic przez Siedlec.
  • Z dziećmi: most, klasztor i leśna dolina to dobry pomysł na krótki rodzinny spacer z legendą w tle – wystarczy opowiedzieć o diabelskim skarbie i każdy kamień zaczyna wyglądać podejrzanie.

Klasztor w Czernej to wciąż czynne sanktuarium karmelitów bosych, więc wybierając się tam, pamiętajmy, że to miejsce modlitwy. A potem – w dół, do mostu. Może uda się Wam wypatrzyć, pod którą arkadą diabeł schował złoto?

Źródła:

Fot. Zygmunt Put Zetpe0202, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Iga
Autor
Iga

Iga pisze o historii, legendach i przyrodzie Jury — od zamkowych podań po rzadkie storczyki w rezerwatach. Lubi zaczynać od drobnego szczegółu i kończyć pomysłem na spacer.

Redakcja OtoJura.pl · Zauważyłeś błąd? Napisz: kontakt@otojura.pl