Na skale w dolnej części doliny, do której prowadzą wykute w zboczu schodki, stoi kapliczka Matki Bożej w grocie. Obok wisi tablica, która przypomina o objawieniu sprzed ponad stu lat: „Rok pamiętny objawienia Matki Boskiej 1914”. Spod kapliczki rozciąga się widok na dolinę wciśniętą między wapienne turnie – nic dziwnego, że przewodniki porównują ją do skalnego kanionu.
Gdzie to jest
Dolina Kobylańska, nazywana też Karniowicką albo Jarem Kobylańskim, leży na Wyżynie Olkuskiej, w granicach wsi Kobylany i Karniowice w gminie Zabierzów, około 20 km na zachód od Krakowa. Należy do Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie i sąsiaduje z Doliną Będkowską. Ma kilka kilometrów długości (źródła podają od ok. 3 do ok. 4 km) i otwiera się na Rów Krzeszowicki. Krawędź wyżyny tworzy tu wyraźny próg tektoniczny, z którego przy dobrej przejrzystości powietrza widać Beskidy, a czasem Tatry.
Bramy, Płetwa i Żabi Koń
Dolinę „otwiera” skalna brama szeroka na mniej więcej 30 metrów. Wyżej czeka druga, zwana Bramą Kobylańską – między skałami o nazwach Żabi Koń i Mała Płyta, przy trawiastym, płaskim poszerzeniu dna. Przy ścieżce, po drugiej stronie potoku, sterczy samotna iglica nazywana Płetwą. Nazwy skał to osobna przyjemność: jest Okręt, Mnich, Dzwon, Dwoista Turnia, Sępia Baszta, Wronia Baszta i Kula.
Bo Dolina Kobylańska to jedno z najważniejszych miejsc wspinaczkowych całej Jury. Skały są na obu zboczach. Te w dolnej części, blisko Kobylan, stoją na otwartym terenie i bywają oblegane; w środkowej i górnej części kryją się w lesie i dają więcej spokoju. Według przewodników turystycznych wielu znanych polskich taterników i alpinistów robiło tu pierwsze kroki, a w dolinie szkolili się także komandosi z „Czerwonych Beretów”.
Potok, który znika
Dnem doliny płynie Kobylanka. Bierze początek w Kobylańskim Źródle, uznanym za pomnik przyrody, a po drodze zasilają ją kolejne źródła i wywierzyska, m.in. Źródło św. Antoniego. Miejscami potok po prostu znika – woda płynie wtedy krasowymi szczelinami pod ziemią. To dobra okazja, żeby dzieciom pokazać na żywo, jak działa wapienny kras.
Rzadka brzoza i wiosenne kwiaty
Na nasłonecznionych skałach rosną murawy kserotermiczne, a na piargach rzadka paproć – zachyłka Roberta. Botanicy cenią dolinę przede wszystkim za brzozę ojcowską – krytycznie zagrożone drzewo, znane w Polsce tylko z kilku stanowisk. Odnaleziono ją tu w 1952 roku na wschodnich zboczach dolnej części doliny; w 1985 roku naliczono 116 osobników. Wiosną, zanim drzewa wypuszczą liście, dno i zbocza kwitną zawilcami, kokoryczą, przylaszczkami i pierwiosnkami. To najładniejsza pora na spacer.
Jak zwiedzać
- Start: Kobylany – do wylotu doliny prowadzi asfaltowa uliczka. Od zachodu można zejść ścieżką z parkingu przy drodze do Będkowic, a do górnej części doliny dojść z Będkowic.
- Szlak pieszy żółty: z Kobylan przez Dolinę Kobylańską do Będkowic i dalej przez Dolinę Szklarki i rezerwat Dolina Racławki do Paczółtowic.
- Rowerem: niebieski szlak rowerowy prowadzi z Kobylan w górę doliny, a potem przez Krzemionkę i Dolinę Bolechowicką do Bolechowic.
- Dla kogo: na spacer z dziećmi i wózkiem najlepiej zacząć od strony Kobylan i zostać w dolnej, otwartej części doliny; górna część prowadzi przez las.
- Uwaga: pod skałami często trwa wspinaczka – nie stawaj bezpośrednio pod ścianą i trzymaj dzieci przy sobie.
Dolina Kobylańska to dobre miejsce na krótką wyprawę z Krakowa, kiedy chce się zobaczyć Jurę w pigułce: skały, źródła, kapliczkę i rzadką przyrodę na jednej ścieżce. Która brama zrobi na was większe wrażenie – ta przy wejściu czy Kobylańska?
Fot. Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons





