Jaskinia Wierzchowska Górna
Jaskinia z najdłuższą trasą turystyczną spośród polskich jaskiń – blisko kilometr korytarzy, sale z kotłami wirowymi i ślady neolitycznych osadników w Dolinie Kluczwody.
Fot. Andrzej Otrębski, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Jaskinia Wierzchowska Górna leży w zboczu górnej części Doliny Kluczwody we wsi Wierzchowie, ok. 1 km od drogi krajowej nr 94. Powstała w wapieniach górnej jury i tworzy złożony labirynt korytarzy i komór o łącznej długości blisko 1000 m – to druga pod względem długości jaskinia Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Ma trzy otwory skierowane na północny zachód, a jej Hala Wielka Dolna należy do największych podziemnych sal na Jurze.
Pierwsze wzmianki o jaskini pochodzą z 1853 r. Badania Jana Zawiszy i Gotfryda Ossowskiego w II poł. XIX w. ujawniły ślady intensywnego osadnictwa z neolitu sprzed ok. 7 tys. lat – fragmenty naczyń, narzędzia i ogniska – a w namulisku kości niedźwiedzi jaskiniowych, hien i innych zwierząt epoki lodowcowej. W tym samym stuleciu grotę chętnie odwiedzali kuracjusze z Ojcowa: jako jedną z pierwszych jaskiń w Europie przygotowano ją dla turystów – otwory zabezpieczono drewnianą palisadą, wnętrze oświetlano chińskimi lampionami, a gości oprowadzali przewodnicy.
Dziś bezpieczna, oświetlona trasa o długości ok. 700 m prowadzi krętym Przesmykiem Długim przez Salę z Kotłami i Hotelik do największej komory – Sali Balowej – i dalej do Sali Człowieka Pierwotnego. Można tu spotkać nietoperze, głównie podkowce małe, oraz pająki sieciarze jaskiniowe. Jaskinia ma status pomnika przyrody i leży w obszarze Natura 2000 „Dolinki Jurajskie”.
Oficjalna strona: www.jaskiniawierzchowska.pl/
