Dolina Będkowska – Sokolica i wodospad Szum

Dolina Będkowska, wyżłobiona przez potok Będkówkę, ciągnie się przez 7–8 km od okolic drogi krajowej nr 94 do przysiółka Łączki Kobylańskie. To jedna z ośmiu dolin Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie, utworzonego w 1981 r. Ma charakter wąwozu o stromych wschodnich ścianach i łagodniejszych zboczach zachodnich, a w jej obrębie można zobaczyć niemal wszystkie formy krasu – grotołazi opisali tu ok. 120 jaskiń i schronisk, z najsłynniejszą Jaskinią Nietoperzową w górnej części doliny. Dnem prowadzi droga z zakazem wjazdu dla nieuprawnionych pojazdów.

Najbardziej znaną skałą doliny jest Sokolica, której ściany sięgają ok. 60 m – to najwyższa ściana skalna na Jurze. Na jej wierzchowinie archeolodzy odkryli pozostałości dużego grodziska z VIII–IX w. oraz ślady osadnictwa z neolitu i kultury łużyckiej. Sokolica, podobnie jak ponad 80 innych skał w dolinie, przyciąga wspinaczy – Dolina Będkowska należy do największych terenów wspinaczkowych Jury, a u stóp Sokolicy działa gospodarstwo Brandysówka z polem namiotowym, baza polskich wspinaczy skałkowych.

Nieopodal Brandysówki potok przelewa się przez 4-metrowy próg martwicowy, tworząc wodospad Szum (zwany też Szerokim) – najwyższy na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Próg narastał 8–6 tys. lat temu, w okresie ciepłego optimum klimatycznego, gdy porastające dno mchy i wątrobowce obrastały węglanem wapnia. Wyżej bije wywierzysko – Źródło Będkówki, z którego wypływa ok. 50 litrów krystalicznie czystej wody na sekundę.