Jaskinia Ciemna

Jaskinia Ciemna leży w masywie Góry Koronnej, ok. 65 m nad dnem Doliny Prądnika. Jej komora wstępna – licząca prawie 90 m długości, ok. 20 m szerokości i miejscami kilkanaście metrów wysokości – jest największa spośród znanych na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Dno pokrywają osady, które miejscami mają ponad 8 m grubości. W stropie widać kotły wirowe, a pod jedną ze ścian stoją masywne stalagmity – jeden z nich kształtem przypomina lwa.

Nasłonecznione, łatwe do obrony miejsce z dobrym widokiem na dolinę przyciągało ludzi od epoki kamienia. Badania pokazały, że neandertalczycy wielokrotnie obozowali w jaskini i jej otoczeniu, zostawiając m.in. noże i zgrzebła kultury mikocko-prądnickiej. W 2018 r. archeolodzy znaleźli tu kości dłoni neandertalskiego dziecka datowane na ok. 115 tys. lat – najstarsze znane szczątki człowieka z obszaru dzisiejszej Polski. Przed wejściem zrekonstruowano obozowisko neandertalczyków.

Jaskinię opisywano już pod koniec XVII w., a w lipcu 1787 r., podczas wizyty Stanisława Augusta Poniatowskiego, zorganizowano w jej komorze koncert. Później bywali tu m.in. Hugo Kołłątaj, Stanisław Staszic, Julian Ursyn Niemcewicz i Fryderyk Chopin. Z platformy widokowej przed jaskinią widać Dolinę Prądnika i charakterystyczną skałę zwaną Rękawicą.