Rezerwat Pazurek pod Olkuszem. Buczyny, Zubowe Skały i jaskinia z lodem w czerwcu

Kiedy 28 czerwca 1947 roku speleolog Kazimierz Kowalski zajrzał do jednej z jaskiń w lasach pod Olkuszem, znalazł w niej sporo lodu – w środku lata. Ta jaskinia to Omszała Studnia. Dziś leży w rezerwacie przyrody Pazurek, jednym z tych zakątków Jury, które są blisko i spokojne, a mimo to mało kto je zna.

Kawałek dawnej puszczy

Rezerwat powstał w 2008 roku i zajmuje blisko 188 hektarów lasu w gminie Olkusz (powiat olkuski), między miejscowością Pazurek a Jaroszowcem. Należy do Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd i obszaru Natura 2000 „Jaroszowiec”. Według opisów regionalnych to resztka dawnych puszcz, które kiedyś otaczały Olkusz od północy.

Najwięcej jest tu buczyn: żyznej buczyny sudeckiej, ciepłolubnej buczyny storczykowej i kwaśnej buczyny niżowej. W wilgotnych, cienistych miejscach rośnie jaworzyna z języcznikiem zwyczajnym, paprocią o całobrzegich, błyszczących liściach, które przypominają wywieszony język. Botanicy naliczyli tu blisko 300 gatunków roślin naczyniowych, w tym ponad 20 chronionych. Rośnie tu między innymi czosnek niedźwiedzi, paprotnik kolczysty i żłobik koralowy, a w buczynach – kilka gatunków storczyków. Swoje miejsce mają tu także mchy i grzyby.

Skały z charakterem i chłodne jaskinie

Las otacza wapienne ostańce, typowe dla Wyżyny Olkuskiej. Najbardziej okazałą grupą są Zubowe Skały, najwyżej położone miejsce rezerwatu. Wspinacze nadali poszczególnym ścianom swojskie nazwy: Babka, Biała, Kwadratowa czy Zielona Ściana. Inny zespół skał, Cisowa Aleja, leży pod szczytem Cisowej Skały. Wśród ostańców są też schroniska skalne i niewielkie jaskinie. Kazimierz Kowalski, pierwszy badacz tutejszych jaskiń, opisał je w powojennym wydawnictwie „Jaskinie Polski”. Omszała Studnia jest wśród nich duża, a lód znaleziony w niej w czerwcu dobrze pokazuje, jak chłodno potrafi być we wnętrzu skały.

Wspinaczka w rezerwacie jest ściśle ograniczona i podlega przepisom Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Krakowie. Zwykły spacerowicz podziwia więc skały z dołu – co zresztą wychodzi im na dobre.

Ścieżka dydaktyczna i szlaki

Przez rezerwat prowadzi czerwono znakowana ścieżka dydaktyczna. Pętla ma nieco ponad 5 kilometrów i 12 przystanków z tablicami informacyjnymi. Do ścieżki doprowadzają dwa niebieskie szlaki łącznikowe:

od stacji kolejowej w Jaroszowcu,
od leśnego parkingu przy drodze wojewódzkiej nr 783, w pobliżu Pazurka.

Przez las biegnie także zielony szlak, odnoga Szlaku Orlich Gniazd, z Januszkowej Góry do Jaroszowca. Przy wejściach do rezerwatu są miejsca parkingowe. Pętla to dobry pomysł na spokojne półdniowe wyjście, również z dziećmi, które lubią szukać skał o dziwnych kształtach. Trasa jest leśna i miejscami kamienista, więc wózek się tu raczej nie sprawdzi.

Kilka zasad

Rezerwat jest otwarty przez cały rok, ale po deszczu i zimą niektóre odcinki bywają śliskie – przydadzą się buty z dobrą podeszwą.
Rowerem można jeździć tylko po drogach i trasach do tego wyznaczonych.
Psy muszą być na smyczy.
Roślin nie zrywamy, nawet jeśli czosnek niedźwiedzi pachnie bardzo zachęcająco.

Pazurek nie ma zamku ani wieży widokowej. Ma za to cień starych buków, ciszę i skały, które mają własne imiona. Może to dobry cel na pierwszy wiosenny spacer?

Źródła:

Fot. Jakub Hałun, CC BY 4.0, Wikimedia Commons