Zamek Rabsztyn
Częściowo odbudowana warownia na wapiennym wzgórzu pod Olkuszem – z wieżą bramną, podziemiami dawnego pałacu, wieżą widokową i turniejami rycerskimi.
Fot. Marek Mróz, CC BY 4.0, Wikimedia Commons
Nazwa zamku pochodzi od niemieckiego Rabenstein, czyli „krucza skała”. Archeolodzy ustalili, że pierwsze drewniane zabudowania stanęły na Wzgórzu Rabsztyńskim (427,5 m n.p.m.) już w 2. połowie XIII w., a najstarsze pisemne wzmianki o zamku pochodzą z 1396 r. Warownia pilnowała granicy z Czechami i szlaku handlowego z Krakowa do Wrocławia, była też siedzibą starostów. Murowaną wieżę i dom mieszkalny wzniesiono najpewniej za Kazimierza Wielkiego.
Zamek często zmieniał właścicieli – należał m.in. do Melsztyńskich i Tęczyńskich, a od 1515 r. do rodu bankierów Bonerów; w 1573 r. Seweryn Boner młodszy gościł tu króla Henryka Walezego. Na przełomie XVI i XVII w. starosta Mikołaj Wolski zaczął budować w miejscu zamku dolnego późnorenesansowy pałac. W 1657 r. wycofujący się Szwedzi spalili warownię; w XVIII w. ją opuszczono, a najstarsza wieża przetrwała tylko do początku XX w.
Od 1990 r. ruiny należą do gminy Olkusz. Odbudowano wieżę bramną z mostem nad suchą fosą i zamek górny na dawnych fundamentach, a po pracach z lat 2019–2020 udostępniono podziemia pałacu i przebudowany dziedziniec ze sceną. Na zwiedzających czekają wieża widokowa, makieta zamku i kawiarnia, a w sezonie – turnieje rycerskie i inscenizacje historyczne. Ruiny zagrały m.in. w filmie „Karol. Człowiek, który został papieżem”.
Oficjalna strona: zamekrabsztyn.pl/
